Grčka je zvanično rangirana kao broj jedan destinacija na svetu za takozvani „dock and dine“ turizam. To je koncept u kom gosti do restorana dolaze isključivo morskim putem, a samo putovanje postaje deo gastronomskog doživljaja. Istraživanje kompanije BoatBooker, koje je obuhvatilo više od 1.000 destinacija u 45 zemalja, pokazalo je da Grčka ubedljivo prednjači po broju restorana dostupnih isključivo brodom, sa visokim ocenama i velikim brojem recenzija
Grčka ima 349 restorana dostupnih samo morem
Prema rezultatima studije, čak 349 grčkih restorana ispunilo je stroge kriterijume: pristup isključivo brodom ili trajektom, minimum 4,5 zvezdica na Guglu i najmanje 100 verifikovanih recenzija. Ovim rezultatom Grčka pokriva čak 34% globalnog tržišta restorana koji posluju po „dock and dine“ modelu.
Posebno se izdvajaju ostrvske regije poput Saronskih, Jonskih i Dodekaneških ostrva, dok su destinacije kao što su Hidra, Paksos i Simi prepoznate kao najkonzistentniji gastronomski pomorski centri. Popularna ostrva poput Mikonosa i Milosa dodatno učvršćuju imidž zemlje kao mediteranske prestonice gastronomije dostupne sa mora.
Mediteranska dominacija i konkurencija iz Azije
Istraživanje pokazuje da Mediteran i dalje drži primat u ovom segmentu turizma. Uz Grčku, značajnu ulogu imaju i Hrvatska i Italija, koje zajedno sa Grčkom čine više od 70% globalne ponude restorana dostupnih isključivo morskim putem.
Ipak, zanimljivo je da se kao ozbiljan konkurent pojavljuje Indonezija, gde se nalazi i najbolje ocenjeni restoran u istraživanju, Mambo Beach Restaurant. Ova destinacija pokazuje da „dock and dine“ više nije rezervisan samo za Evropu. On postaje globalni trend luksuznog, ali i autentičnog putovanja.
View this post on Instagram
Autentičnost ispred masovnosti
Podaci ukazuju na zanimljiv trend. Više od 40% restorana na listi čine manji, često porodični objekti sa 100–300 recenzija. To potvrđuje rastuću potražnju za intimnim, autentičnim gastronomskim iskustvima do kojih se dolazi privatnim brodom ili vodenim taksijem, daleko od gužvi i masovnog turizma.
Iako postoje i velike destinacije koje uspešno kombinuju visok promet i odlične ocene, sve je izraženija potreba putnika za sporijim tempom putovanja, direktnim kontaktom sa lokalnom zajednicom i osećajem ekskluzivnosti.
Kako je formiran indeks?
Studija je uključivala detaljnu proveru lokacija kako bi se potvrdilo da je pristup moguć isključivo morskim putem, restorani povezani mostom ili putem nisu uzimani u obzir. Rangiranje je vršeno na osnovu ponderisanog indeksa (0–100), koji kombinuje prosečnu ocenu i broj recenzija, čime su ravnopravno vrednovani i popularni restorani i „skriveni biseri“.
Paralela sa regionom: Jadran kao prirodni naslednik trenda
Za zemlje regiona, posebno Hrvatsku i Crnu Goru, ovaj trend predstavlja ogromnu razvojnu šansu. Hrvatska već ima snažnu nautičku infrastrukturu i veliki broj restorana dostupnih direktno iz marina. Sličan potencijal postoji i u Bokokotorskom zalivu u Crnoj Gori, gde kombinacija istorijskih gradova i morske gastronomije može dodatno da se pozicionira kroz „dock and dine“ koncept.
Srbija, iako nema more, može razvijati sličan model na rekama poput Dunava i Save, kroz restorane sa pristaništem i koncept dolaska čamcem kao dela doživljaja. Rečni turizam i gastro-turizam sve više se povezuju, posebno u Beogradu i Novom Sadu.
Budućnost: Putovanje kao deo večere
„Dock and dine“ turizam pokazuje da luksuz danas nije samo u destinaciji, već u načinu dolaska. Kada je plovidba deo iskustva, večera postaje događaj, a destinacija priča za sebe. Grčka je to pretvorila u globalni brend, ali Jadran i region imaju sve predispozicije da prate taj primer, uz strateško ulaganje u marine, održivu infrastrukturu i vrhunsku gastronomiju. U eri kada putnici traže autentičnost, sporiji tempo i dublju povezanost sa prostorom, „dock and dine“ nije prolazni trend, već evolucija modernog mediteranskog turizma.
Jadran između potencijala i liderstva: Može li region pratiti grčki model?
Iako je Grčka ubedljivo preuzela globalno liderstvo u „dock and dine“ turizmu, Jadranski region ima realne osnove da prati ovaj trend, ali uz jasnu strategiju i diferencijaciju.
Hrvatska je najbliža grčkom modelu po infrastrukturi i obimu. Razvijena čarter industrija, veliki broj marina i restorani sa sopstvenim vezovima duž Kvarnera, Dalmacije i Istre predstavljaju snažnu osnovu. Ipak, za razliku od grčkih ostrva gde su mnogi restorani dostupni isključivo morskim putem, u Hrvatskoj je često moguć i drumski pristup, što umanjuje ekskluzivnost koncepta.
Istorija glamura: turizam u Opatiji kroz vekove, saznajte više.
Crna Gora ide drugim putem, manjim obimom, ali jačim luksuznim identitetom. Projekti poput Porto Montenegro i razvoj gastronomije u Bokokotorskom zalivu pozicioniraju zemlju kao potencijalnu „high-end“ destinaciju za nautičku gastronomiju. Ovde bi fokus mogao biti na premium iskustvu, personalizovanoj usluzi i spoju fajn dajninga i marine lifestyle-a.
Slovenija, sa kraćom obalom, ima ograničen kvantitativni potencijal, ali može graditi butik model zasnovan na kvalitetu, lokalnim namirnicama i intimnom ambijentu destinacija poput Pirana i Portoroža.
Strateški zaključak
Za razliku od Grčke, koja dominira zahvaljujući velikom broju ostrva i sistemskoj koncentraciji restorana dostupnih isključivo morskim putem, Jadran još nema jedinstveno brendirani „dock and dine“ identitet. Međutim, upravo u toj raznolikosti leži šansa:
- Hrvatska kao masovniji i infrastrukturno najspremniji igrač
- Crna Gora kao luksuzna niša
- Slovenija kao butik i autentična alternativa
Ako bi region strateški povezao nautički turizam i gastronomiju pod zajedničkim narativom „Jadranske nautičke gastronomije“, mogao bi postati prirodni evropski naslednik grčkog modela. Ali sa sopstvenim identitetom, a ne kao kopija. U eri kada putnici traže iskustvo, a ne samo destinaciju, plovidba do restorana može postati ključni diferencijator Jadrana u narednim godinama.
Pratite nas na našoj Linkedin, Facebook, Instagram i X stranici, budite u toku sa novostima i zanimljivostima iz turizma i ugostiteljstva.
