Monmart je brdovita, istorijska i umetnička četvrt severnog Pariza, poznata po bazilici Sacré-Coeur, uskim kaldrmisanim ulicama, kafićima i boemskom nasleđu. Zbog ikonografije i prikaza u medijima, oblasti kao što su ulice oko trga Place du Tertre i okolne tačke privlače milione posetilaca godišnje — što je Monmartr učinilo jednim od najposećenijih kvartova Pariza, ali i primerom negativnih efekata masovnog turizma na urbani život
Odnos 400 turista na jednog stanovnika — realnost i primeri
Montmartr (Montmartre) je kvart u 18. arondismanu Pariza, na 130 metara visine, na desnoj obali grada. Poznat je po boemskom šarmu, umetničkoj baštini i znamenitostima, što ga je i učinilom jednim od najposećenijih delova bilo kog grada na svetu. Prema podacima koje prenosi The Times, Monmartr sa oko 26.000 stanovnika godišnje poseti približno 11 miliona turista, što znači da na jednog stanovnika dolazi čak više od 400 posetilaca.
Odnos 400 turista na jednog stanovnika je ekstreman i retko je prezentovan kao prosečan podatak za velike gradove. Međutim, ekstremne disproporcije postoje — mikrodržave i veoma male zajednice beleže veliku stopu poseta po stanovniku. Na primer, Vatikan ima na hiljade turističkih poseta po jednom stanovniku godišnje (milioni posetilaca naspram manjem stalnom broju rezidenata). Dakle, odnos 400:1 nije univerzalan standard, postoje destinacije gde je odnos i znatno veći.
Za velike gradove je korisnije poređenje Pariz i region Île-de-France koji su primili su oko 47–50 miliona posetilaca godišnje u poslednjim dostupnim godinama. To u proseku znači nekih dvadesetak posetilaca godišnje po jednom stanovniku regiona, ali raspodela je vrlo nejednaka. Određene četvrti (kao Monmartr) privlače daleko veći broj prolaznih poseta nego prosečna gradska zona. To znači da lokalni pritisak u nekim kvartovima može funkcionisati kao proporcionalno mnogo veći “odnos turista-po-stanovniku” nego što ukazuju gradske prosečne vrednosti.
View this post on Instagram
Kako turizam prisiljava stanovnike da se iseljavaju?
Glavni mehanizmi koji podstiču iseljavanje i degradaciju lokalnog života su:
- Kratkoročni najam (Airbnb i slične platforme). Preusmeravanje stambenih jedinica u turistički inventar smanjuje ponudu za dugoročni najam i podiže rente. To direktno prisiljava porodice i starije stanovnike da traže jeftinije lokacije izvan kvartova koje su postali “turističke zone”. Studije i izveštaji o evropskim gradovima pokazuju jasnu vezu između rasta kratkoročnih iznajmljivanja i pritiska na lokalno stanovanje
- Promena komercijalne ponude. Prodavnice i usluge se prilagođavaju turistima (suvenirnice, fast food, turoperatori), što čini život manje funkcionalnim za stalne stanovnike i urušava svakodnevne, susedske sadržaje
- Infrastrukturni i prostorni pritisci. Gužve, buka, smeće i zatvaranje ulica za saobraćaj (ili preusmeravanje zbog događaja) smanjuju kvalitet života. Neki stariji i mobilno ograničeni stanovnici navode da im je lakše da se presele nego da se bore se sa promenama u svakodnevici
Primena mera i primeri politike
Gradovi u Evropi pokušavaju da balansiraju između ekonomske koristi od turizma i prava stanovnika na pristupačan život. Mere koje se primenjuju (ili su najavljene) uključuju:
- Regulacija kratkoročnih najma. Francuska i gradovi kao što je Pariz pooštrili su pravila i uveli obavezu registracije i ograničenje dana kada primarna stambena jedinica može biti iznajmljena turistima. U 2025. godini lokalne vlasti dobile su veća ovlašćenja da ograniče najam (npr. skraćenje maksimalnog broja dana). Barselona je najavila strože mere pa i planove za zabranu kratkoročnog najma u nastojanju da vrati stanovanje lokalnim stanovnicima
- Upravljanje protokom posetilaca. Naplata turističkih taksi, vremenski rasporedi za ulazak na popularne lokacije, ograničenja grupa i propisi za vodiče — sve su to alati koji smanjuju pritisak na javne prostore
- Preusmeravanje turizma. Promocija manje poznatih, održivijih destinacija i sezonsko rasprostiranje poseta kako bi se rasteretile “hot spot” lokacije. Postoje i mreže i priručnici za dobre prakse koje dele gradovi i organizacije odgovornog turizma
Istorija glamura: turizam u Opatiji kroz vekove, saznajte više.
Šta Monmartr i slične četvrti mogu (i već rade)
U Monmartru su se pojavili lokalni protesti i inicijative koje traže da se prioritet vrati kvalitetu života i autentičnom, lokalnom biznisu (manje suvenirnica, više stanova za lokale, zaštita javnih prostora). Neki akteri pozivaju na ograničenje događaja koji dodatno privlače masivnu medijsku pažnju i na strožu kontrolu kratkoročnih najma. Gradovi koji su uveli kombinaciju zakonskih ograničenja i lokalnih mera zabeležili su delimične pomake, ali je rešenje kompleksno i traži koordinaciju države, lokalne samouprave i platformi za iznajmljivanje.
Pratite nas na našoj Linkedin, Facebook, Instagram i X stranici, budite u toku sa novostima i zanimljivostima iz turizma i ugostiteljstva.
 je idilični kvart u 18. arondismanu Pariza, na 130 metara visine, na desnoj obali grada.){kind=link}