Sezonalnost u turizmu je jedan od ključnih izazova sa kojim se suočavaju turističke destinacije širom Evrope. Podaci za 2025. godinu pokazuju da je gotovo trećina noćenja u EU ostvarena u julu i avgustu, dok su zemlje poput Hrvatske, Grčke, Bugarske, Albanije i Crne Gore beležile najizraženiju sezonalnost
Turistička noćenja u julu i avgustu
U 2025. godini, u julu i avgustu ostvareno je 31% noćenja u turističkim smeštajnim objektima EU. Popularnost ovih meseci proizilazi iz kombinacije klimatskih uslova, školskih raspusta i kulturnih faktora. Najviše noćenja zabeleženo je u avgustu (16%, oko 493 miliona noćenja), dok je jul imao 15% (449 miliona noćenja). Za poređenje, januar je imao samo 134 miliona noćenja, što je skoro četiri puta manje od avgusta, navodi Eurostat.
Podaci pokazuju da je dužina boravka turista tokom vrhunca sezone obično duža, što ukazuje na to da turisti u tom periodu koriste glavni deo svojih godišnjih odmora.
Najizraženija sezonalnost u Evropi
Sezonalnost se može meriti na više načina. Gini koeficijent, koji meri nejednakost u distribuciji noćenja po mesecima, pokazuje da je Hrvatska imala najvišu sezonalnost (0,59), dok je prosečna sezonalnost za EU iznosila 0,25. Visoka sezonalnost registrovana je i u Grčkoj (0,49) i Bugarskoj (0,40).
Drugi pristup meri udeo dva najprometnija meseca u ukupnom godišnjem broju noćenja. Ovim merama potvrđuje se da su Hrvatska (56%), Bugarska (44%) i Grčka (41%) zemlje sa najvećim sezonskim koncentracijama noćenja. Suprotno tome, Malta (23%), Nemačka i Finska (po 24%) beleže najmanju sezonalnost.
Treći pristup, sezonska devijacija, pokazuje prosečno odstupanje mesečnih noćenja od godišnjeg proseka. Najveće devijacije zabeležene su u Hrvatskoj (8,0) i Grčkoj (6,6), dok je Finska imala najmanje sezonsko odstupanje (1,6).
Poređenje najprometnijeg i najmirnijeg meseca pokazuje da je u EU avgust imao 3,7 puta više noćenja od januara. U Hrvatskoj je razlika bila ekstremna – 45,7 puta više noćenja u avgustu nego u januaru, dok je u Grčkoj ta razlika iznosila 20,3 puta.
Sezonalnost po državama
Generalno pravilo je da su jul i avgust najprometniji meseci u svim evropskim zemljama. Međutim, intenzitet sezonalnosti varira. U Hrvatskoj više od polovine godišnjih noćenja (56%) ostvareno je u julu i avgustu, dok su u Grčkoj i Bugarskoj ti meseci činili preko 40%. S druge strane, zemlje poput Malte, Finske, Nemačke i Austrije beleže oko 25% noćenja u letnjoj sezoni.
Zemlje sa zimskim turizmom, poput Austrije i Finske, imaju drugi, manji vrhunac tokom zime, što pomaže u ravnomernijem rasporedu turističkih tokova kroz godinu.
Sezonalnost po tipu smeštaja
Najizraženija sezonalnost u 2025. godini zabeležena je na kampovima, uključujući i RV parkove i prikolice, gde je gotovo dve trećine (65%) noćenja ostvareno u trećem kvartalu (jul–septembar). Za hotele je treći kvartal činio 36% noćenja, dok je segment kratkoročnog smeštaja imao 43%. U zemljama poput Bugarske, Hrvatske i Grčke, hoteli su više od polovine godišnjih noćenja ostvarili upravo u trećem kvartalu.
Sezonalnost po strukturi gostiju
Iako su sezonski obrasci slični za domaće i međunarodne turiste, treći kvartal je bio nešto dominantniji kod međunarodnih gostiju (42% naspram 41% kod domaćih). Septembar je imao veći udeo kod stranih turista (11,1% od godišnjih noćenja) nego kod domaćih (9,2%). To ukazuje na produženu sezonu za internacionalne turiste.
U Hrvatskoj, gotovo 70% međunarodnih noćenja zabeleženo je u trećem kvartalu, dok su prvi i četvrti kvartal činili svega 7% godišnjih noćenja stranih gostiju.
Istorija glamura: turizam u Opatiji kroz vekove, saznajte više.
Sezonalnost u sektoru turističkog smeštaja ostaje izazov za Evropu i region. Najveći broj noćenja koncentrisan je u letnjim mesecima, a zemlje kao što su Hrvatska, Grčka i Bugarska beleže ekstremnu sezonalnost. Kampovi i otvoreni tipovi smeštaja pokazuju najveće sezonske oscilacije, dok hoteli imaju stabilniji raspored noćenja. Analiza sezonalnosti po tipu smeštaja i poreklu turista omogućava bolje planiranje i optimizaciju kapaciteta, čime se smanjuju pritisci tokom vrhunca i povećava iskorišćenost u vansezonskim periodima.
Pratite nas na našoj Linkedin, Facebook, Instagram i X stranici, budite u toku sa novostima i zanimljivostima iz turizma i ugostiteljstva.
