Na obroncima Apenina nalazi se najstarija republika na svetu – država bez aerodroma, autoputeva i železnice. Međutim, broj turista redovno premašuje broj domaćina. Možda ovaj podatak deluje neverovatno, ali, u potpunosti je opravdan. Kao riznica kulture i živa istorijska enciklopedija, San Marino je s razlogom zemlja koju treba iskusiti, barem jednom u životu
Prema legendi, hrišćanski kamenorezac Marin (Sveti Martin) 257. godine došao je sa ostrva Rab u tadašnji rimski grad Rimini, kako bi učestvovao u obnavljanju gradskih zidina. Car Dioklecijan bio je poznat po progonu hrišćana, pa je Marin tražeći mir i slobodu veroispovesti, spas pronašao na vrhu planine Monte Titano, gde je podigao i malu kapelu. Naišao je na veliki broj sledbenika, koji su mu se u ovom “pohodu” pridružili. Tako je formirana mala zajednica hrišćana, a pre smrti Marin je ostavio poruku koja će postati jedan od stubova identiteta San Marina:“Ostavljam vas slobodnima!”
Tako je stvorena najstarija republika na svetu, čija istorija traje duže od hiljadu i sedamsto godina. Od tada, država nikada nije izgubila nezavisnost, čak ni za vreme Napoleonovih osvajanja. Na čelu San Marina nalaze se dva kapetana (regenta) koja se biraju na svaki šest meseci, čime se sprečava autokratija i moć jednog čoveka. Ipak, nacionalna bezbednost oslanja se na Italiju, a vojne jedinice su pretežno ceremonijalnog i volonterskog karaktera. Simbol ove male države, koja se prostire na svega šezdeset i dva kilometra kvadratna, jesu tri kule, koje se nalaze na na zastavi i grbu. Nekadašnja utvrđenja i zatvori – Guaita, Cesta i Montale, danas su turističke atrakcije koje gledaju na Jadran.
Najpoznatija jeste upravo kula Guaita, čije ime u prevodu znači stražariti. Na samo ulasku u kulu nalazi se crkva Svete Barbare, koja je bila zaštitnica artiljeraca i vojnika. Prilikom obilaska ove Kapele tvrđave, kako se još naziva, posetioci mogu videti zatvorske prostorije, odnosno sobe stražara koje su minimalno uređene i istinski svedoče o teškom položaju zatvorenika kroz vekove. Na samom vrhu planine je kula Cesta, u kojoj je smešten i Muzej oružja sa bogatom kolekcijom eksponata, od srednjeg veka pa sve do modernog doba. Postavka je organizovana hronološki i podeljena je na nekoliko celina. Najmanja kula Montale, izgrađena je u 14. veku kao osmatračnica i danas nije otvorena za javnost. Sve tri kule povezane su stazom Passo delle Streghe i, uz istorijski centar, deo su kulturne baštine UNESCO-a. Na Glavnom trgu smeštena je famozna zgrada Palazzo Pubblico, odnosno Vladina palata unutar koje je i sedište vlade i parlamenta, tj. srce državne uprave San Marina. Bazilika koja je posvećena samom osnivaču republike leži u istorijskom centru glavnog grada, na severoistočnom grebenu Monte Titana. Podignuta je 1836. godine u neoklasičnom stilu, a u unutrašnjosti, ispod oltara, čuvaju se mošti i relikvije Svetog Martina.
Kada govorimo o brojevima, u San Marinu je sve vrlo “konfuzno”. Naime – država broji samo 35.000 stanovnika, a godišnje je poseti više od dva miliona turista! Uz to, površinski najveći grad jeste Dogana, ali titulu prestonice, ipak, nosi istoimeni San Marino. Ali, administrativna podela ove mikrodržave je veoma specifična: ne postoji podela na klasične samostalne gradove, već na 9 opština koje se nazivaju dvorci (castelli), unutar kojih su manja naselja (curazie). Opština Seravalje u kojoj se nalazi naselje Dogana – glavni ekonomski i stambeni centar republike , veća je od opštine San Marina.
Novac iz San Marina pravi je ulov za kolekcionare. Iako država nije članica EU, kroz monetarni sporazum ima pravo na kovanje sopstvenog evra. Zbog malih količina, ove kovanice se rasprodaju brzinom svetlosti, ali pošto su potpuno legalne, često završe u džepovima građana širom Evrope. Obratite pažnju na “kusur” koji dobijate: ako naiđete na kovanicu iz 2004. godine sa likom Bartolomea Borgezija, običan metalni novčić možete unovčiti za čak dve stotine pedeset evra!
Među najposećenijim atrakcijama je jedinstveni Muzej mučenja (Museo della Tortura). Njegova jeziva kolekcija instrumenata verno oslikava mračno doba inkvizicije i apsolutizma. Uz svaku spravu stoje detaljna objašnjenja koja prikazuju surovost istorijskih metoda kažnjavanja. Ali, tu je i poslastica za ljubitelje automobila Maranello Rosso – kolekcija Ferarri i Abarth vozila, među kojim je i najvredniji Ferarri 250 GTO iz 1962. godne.
Gastronomija San Marina veoma je slična italijanskoj, posebno onoj koja potiče iz regije Emilija Romanja. Ipak, postoji zalogaj koji je zaštitnik znak ove male republike. Torta tre Monti jeste desert od slojeva tankih hrskavih oblandi, kremom od lešnika i čokolade. Najtraženija je ona iz poslastičarnice Serenissima, koja postoji od 1942. godine.
San Marino je savršen spoj istorijskih legendi i čistog hedonizma. Dok istraživače privlači bogatom prošlošću i muzejskim postavkama, turiste osvaja kroz impresivnu arhitekturu, sjajna mesta za fotografisanje i spoj vrhunskih vina i najukusnijih jela. Možda ćete ga obići za jedno popodne, ali San Marino se pamti zauvek.
Tekst: Ivana Ninić
Pratite nas na našoj Linkedin, Facebook, Instagram i X stranici, budite u toku sa novostima i zanimljivostima iz turizma i ugostiteljstva.
